Inhoudsopgave
De vergeten erfenis van een groot rijk
Lang voordat kastelen, abdijen en middeleeuwse dorpen het landschap van de Ardennen vormgaven, trok hier een ander rijk zijn sporen door bossen en heuvels: het Romeinse Rijk. Hoewel de Ardennen in de oudheid een ruig en dunbevolkt gebied waren, liet Rome hier meer achter dan veel mensen denken. Wegen, wachttorens, tempels en kleine nederzettingen getuigen nog steeds van een tijd waarin zelfs dit bosrijke hart van Europa deel uitmaakte van een beschaving die zich uitstrekte tot aan de Middellandse Zee.
De Romeinen kwamen naar deze streek om handel te drijven, om strategische routes te bewaken en om natuurlijke rijkdommen te ontginnen. Wat ze achterlieten, is vandaag een schat aan archeologische verhalen — soms zichtbaar in stenen en ruïnes, soms verborgen onder het mos en de aarde.
Romeinse wegen door het woud
De Romeinen stonden bekend om hun wegen, en zelfs in de Ardennen bouwden ze netwerken die steden en legioensbases verbonden. De meest bekende is de Chaussée Romaine, een oude heerbaan die van Bavay (Bagacum) naar Trier (Augusta Treverorum) liep. Deze weg sneed dwars door het Ardense landschap en was essentieel voor het vervoer van goederen, troepen en berichten.
Vandaag zijn sommige delen van deze weg nog zichtbaar, vooral in de buurt van Arlon, Neufchâteau en Bastogne. Wandelaars kunnen er stukken van volgen, waar de keien nog net boven de aarde uitsteken. Het besef dat hier ooit Romeinse soldaten marcheerden, maakt elke stap bijzonder.
De route liep door dichte wouden en over rivieren, en vormde de levenslijn van het Romeinse gezag in deze regio. Langs de weg verrezen herbergen, wachttorens en kleine nederzettingen die handel en veiligheid moesten waarborgen.
Arlon – het Romeinse hart van de Ardennen
De stad Arlon, in het zuiden van België, was tijdens de Romeinse tijd een belangrijk regionaal centrum. Toen bekend als Orolaunum, groeide het uit tot een kruispunt van handel en cultuur. Vandaag is Arlon een van de oudste steden van België, en haar Romeinse wortels zijn nog steeds zichtbaar.
Het Musée Archéologique d’Arlon is een van de meest indrukwekkende musea in zijn soort. Hier vind je sculpturen, grafstenen en mozaïeken uit de eerste eeuwen na Christus. De beroemde grafreliëfs van Arlon tonen mythologische figuren, soldaten en goden — stille getuigen van hoe Romeinse cultuur en Gallische tradities hier samensmolten.
In en rond de stad zijn ook nog resten van Romeinse gebouwen en wegen terug te vinden. Sommige huizen in de oude binnenstad rusten letterlijk op Romeinse fundamenten.
Tempels, goden en vergeten heiligdommen
De Romeinen brachten niet alleen hun techniek en handel mee, maar ook hun religie. In de Ardennen werden verschillende tempels en heiligdommen gebouwd, vaak op plekken die al eerder door Keltische stammen als heilig werden beschouwd.
In Neufchâteau en Hotton zijn resten van kleine tempels teruggevonden, gewijd aan lokale godheden die door de Romeinen werden opgenomen in hun pantheon. Zo ontstonden unieke mengvormen van geloof: Gallische natuurverering gecombineerd met Romeinse godencultus.
De tempel van Neufchâteau is bijzonder interessant omdat archeologen er inscripties vonden die wijzen op rituelen rond water en vruchtbaarheid. Dat past perfect bij het Ardense landschap, waar bronnen en rivieren vaak als heilig werden gezien.
Handel en mijnbouw in de oudheid
De Romeinen zagen in de Ardennen niet alleen een strategisch, maar ook een economisch potentieel. De bossen leverden hout en houtskool, terwijl de ondergrond rijk was aan ijzererts. In de omgeving van Salmchâteau en Stavelot zijn sporen gevonden van vroege mijnbouw, waar Romeinen grondstoffen wonnen voor hun smederijen.
Daarnaast werd er handel gedreven in honing, wol en vee. De Romeinse aanwezigheid bracht wegen, handelsposten en markten, waardoor zelfs kleine dorpen in contact kwamen met verre delen van het rijk. De invloed van Rome was subtiel maar duurzaam: ze legden de basis voor infrastructuur en handel die eeuwen later nog van nut was.
Van Romeins verleden naar hedendaags erfgoed
Vandaag zijn de Romeinse sporen in de Ardennen soms moeilijk te vinden, maar juist dat maakt ze zo fascinerend. Ze nodigen uit tot ontdekking en verbeelding. Wandelen langs de oude heerbanen of door de valleien van de Semois of Ourthe krijgt een extra dimensie wanneer je weet dat dit ooit Romeins gebied was.
In dorpen, musea en ondergrondse sites herleeft de geschiedenis — niet in grootsheid, maar in stilte. De Romeinen zijn al eeuwen verdwenen, maar hun erfenis ligt nog altijd in de aarde van de Ardennen, als een fluistering uit een tijd die de wereld vormde.